Spurning

Af hverju er sumardagurinn fyrsti haldinn hßtÝ­legur?

Spyrjandi

Bekkurinn Hulduheimar 3. hug, ┴slandsskˇla
Sverrir Jˇhannesson
 

Svar

┴­ur en rˇmverska tÝmatali­ barst hinga­ me­ kirkjunni h÷f­u ═slendingar komi­ sÚr upp eigin tÝmatali sem ekki vir­ist hafa veri­ til annars sta­ar. Sennilega hefur ═slendingum ■ˇtt nau­synlegt a­ hafa eitthvert sameiginlegt tÝmavi­mi­ eftir a­ ■eir settu sÚr eigin samfÚlagsreglur me­ stofnun Al■ingis snemma ß 10. ÷ld.

Rˇmverska tÝmatali­ var­ virkt eftir a­ f÷st skipan komst ß kirkjuna me­ stofnun biskupsstˇls eftir mi­ja 11. ÷ld. ═slendingar k÷stu­u samt gamla tÝmatalinu ekki fyrir rˇ­a heldur l÷gu­u ■a­ til svo a­ ■a­ lif­i gˇ­u lÝfi vi­ hli­ hins kirkjulega tÝmatals og gerir enn Ý v÷ndu­um alman÷kum.

═ stŠrstu drßttum var ßrinu skipt Ý tv÷ nŠr jafnl÷ng misseri: Vetur og sumar. Vetrarmisseri­ byrja­i alltaf ß laugardegi og sumarmisseri­ ß fimmtudegi. Fram til ßrsins 1700 var ■a­ fimmtudagurinn ß bilinu 9.-15. aprÝl en eftir 1700 ß bilinu 19.- 25. aprÝl.

 

Sumar Ý FŠreyjum

Ůa­ er hvergi sagt berum or­um Ý l÷gum, en menn vir­ast hafa liti­ ß fyrsta dag sumars sem upphaf ßrsins. Ůa­ sÚst ß ■vÝ a­ aldur manna var ß­ur jafnan talinn Ý vetrum, og enn er svo um aldur h˙sdřra. ŮvÝ var dagurinn haldinn hßtÝ­legur. Me­al annars er vita­ um sumargjafir a­ minnsta kosti fjˇrum ÷ldum ß­ur en jˇlagjafir fˇru a­ tÝ­kast. Ůß var haldin matarveisla sem ■ˇtti ganga nŠst jˇlunum. Fyrsti dagur sumars var lÝka frÝdagur frß vinnu og b÷rn fengu a­ fara ß milli bŠja til a­ leika sÚr vi­ nßgranna. Ůß var hann einnig helga­ur ungum st˙lkum og nefndur yngismeyjadagur. Piltar mßttu ■ß gefa Ý skyn hverja ■eim leist ß. Ůetta var sambŠrilegt vi­ bˇndadaginn og konudaginn ß fyrsta degi ■orra og gˇu.

Lengi var messa­ og lesinn h˙slestur ß sumardaginn fyrsta. Ůa­ ■ekktist hvergi annars sta­ar og ■egar eftirlitsmenn danskra kirkjuyfirvalda uppg÷tvu­u ■essa sÚrst÷­u um mi­ja 18. ÷ld lÚtu ■eir banna messur ß ■essum degi.

Eftir aldamˇtin 1900 ger­u ungmennafÚl÷gin sumardaginn fyrsta a­ helsta hßtÝ­isdegi sÝnum og ßri­ 1921 var hann ger­ur a­ stu­ningsdegi fyrir b÷rn Ý ReykjavÝk og eftir ■a­ oft nefndur barnadagurinn.

Mynd: Norsk mňlungdom: Sumar, sj°lvstende og samarbeid pň FŠr°yane.

Um ■essa spurningu

Dagsetning

┌tgßfudagur 20.4.2006

TilvÝsun

┴rni Bj÷rnsson. äAf hverju er sumardagurinn fyrsti haldinn hßtÝ­legur?ô. VÝsindavefurinn 20.4.2006. http://visindavefur.is/?id=5831. (Sko­a­ 4.5.2013).

H÷fundur

┴rni Bj÷rnsson dr. phil. Ý menningars÷gu